على اكبر دهخدا

1390

امثال و حكم ( فارسى )

ما كل ما يتمنى المرء يدركه تجرى الرياح بما لا تشتهى السفن . رجوع به : خدا كشتى آنجا كه خواهد . . . ، شود . ما كه داديم دل و ديده بطوفان بلا گو بيا سيل غم و خانه ز بنياد ببر . حافظ . رجوع به : آب كه از سر گذشت . . . ، شود . ما كه رسواى جهانيم غم عالم پشم است . نظير : طبل پنهان چه زنى طشت من از بام افتاد . ما كه كافريم كافرتر . ما كه كورانه عصاها مىزنيم لا جرم قنديلها را بشكنيم . مولوى . ما كه نميپزيم چرب‌تر . نظير : خيال پلو چرب ترك . ماكيان چون نيك باشد خانه گيرد بىخروس . اى برادر گر عروس خوبت آبستن شده * اندر اينمدت كه بودى غايب از نزد عروس بر عروست بدگمان گشتن نبايد بهر آنك . . . ) على شطرنجى . ما لا عين رات و لا ادن سمعت . ( و فرزندان او با ابهتى و عدتى كه . . . بابتدا در رسيدند . ) جهانگشاى جوينى . ما لا يدرك كله لا يترك كله . تمثل : ان شيئا كله لا يدرك * اعلموا ان كله لا يترك . مولوى . رجوع به : الميسور لا يترك . . . ، و رجوع به : آب دريا را اگر نتوان كشيد . . . ، شود . مال از بهر آسايش عمر است نه عمر از بهر گرد كردن مال . سعدى . نظير : تعس عبد الدرهم و تعس عبد الدينار و تعص عبد الخميصة و القطيفة . حديث . رجوع به : بخور هرچه دارى . . . ، شود . مال است نه جان است كه آسان بتوان داد . مال او روغن قاز دارد . مال او يابد كه كسبى مىكند نادرى باشد كه بر گنجى زند . مولوى . مال بچه يتيم نيست ! بمزاح بميهمان گويند و مراد اينكه چرا چيزى از ما حضر نخوريد . مال بد بريش صاحبش . نظير سكهء شاه ولايت هرجا رود پس آيد . كالاى بد بريش خاوند . دشنام دهى باز دهندت ز پى آنك * دشنام مثل چون درم دير مدار است . ناصر خسرو . مال بروز سختى به كار آيد و دوست بهنگام محنت . ( و پارسيان گفته‌اند كه . . . ) مرزبان‌نامه . رجوع به : دوست مشمار آنكه . . . ، شود . مال به كار آمده آنچه دشمنرا دوست كند . مرزبان‌نامه .